Türkiye’de Otobüs ve Minibüs Kiralama Şirketleri Karşılaştırması

Türkiye’de “otobüs kiralayacağım” diyen birinin önüne çıkan firmalar aslında aynı işi yapmıyor. Aynı arama sonucunda bir bilet satış sitesi, şehirlerarası yolcu taşıma firması, kurumsal kiralama A.Ş.’si ve yerel turizm acentesi yan yana çıkıyor. Bu yüzden “hangisi en iyi” sorusunun ön sorusu şudur: hangisi gerçekten otobüs ve minibüs kiralama işini ana faaliyet olarak yürütüyor? Aşağıda Buskirala, Şahika Turizm, Yolcu360, İstanbul Seyahat ve Metro Turizm somut iş modelleri üzerinden inceleniyor.

Birincil iş kategorileri

Türkiye’de otobüs ve minibüs kiralama denildiğinde akla gelen firmaların tek bir ortak iş modeli yok. Bu beş firmanın gerçek kategorileri şu şekilde dağılıyor.

Firma	Ana iş kategorisi	Kiralama bu işin neresinde?
Buskirala	Şoförlü otobüs ve minibüs kiralama	Birincil iş, tek faaliyet alanı
Metro Turizm	Şehirlerarası tarifeli yolcu taşıma	Ayrı bir şirket (Metro Rent A Bus) üzerinden
İstanbul Seyahat	Şehirlerarası tarifeli yolcu taşıma	Menüde başlık olarak var, yan hizmet
Yolcu360	Araç kiralama karşılaştırma platformu	Tedarikçi aracılığıyla, kendi filosu yok
Şahika Turizm	A grubu seyahat acentesi	Çok hizmetli paketin bir kalemi

Bu ayrım bütün karşılaştırmanın temelini oluşturuyor. Buskirala, şoförlü otobüs ve minibüs kiralamak için kurulmuş bir şirkettir. Acemali Turizm iştiraki olarak çalışır ve 81 ilde kurumsal yapıda hizmet veren vergi kayıtlı bir A.Ş. olarak faaliyet gösterir. İstanbul Seyahat 1940’tan bu yana faaliyette olan bir şehirlerarası taşıma firmasıdır. Yılda yaklaşık 4 milyon yolcu, 750’den fazla personel ve 125 araçlık filo ile çalışır. Metro Turizm gelir ve yolcu sayısında Türkiye’nin en büyük karayolu taşıma firmasıdır. Toplam 1.463 otobüsü (673’ü öz mülk), 77 ilde 1.000 aktif acentesi ve yılda 19 milyon yolcusu vardır. Ancak kiralama tarafını “ana distribütörü” olarak tanımladığı Metro Rent A Bus Otobüs Kiralama A.Ş. üzerinden işliyor, yani kiralama ayrı bir şirkettir. Yolcu360 ise 400’den fazla araç kiralama firmasını ve dünya genelinde 1.000’den fazla lokasyonu tek ekranda toplayan bir karşılaştırma platformudur. Avis, Budget, Enterprise, Sixt, Europcar, Goldcar gibi firmaların araçlarını rezerve eder, kendi filosu yoktur. Şahika Turizm 1998 Kayseri kurulumlu, Kültür ve Turizm Bakanlığı 2274 numaralı işletme belgeli A grubu seyahat acentesidir. 2003’ten beri IATA acentesi olarak çalışır. Hizmetleri uçak bileti, otel rezervasyonu, araç kiralama, VIP transfer, tur, kongre ve fuar organizasyonu, vize işlemlerine yayılıyor. Kiralama bunlardan yalnızca biridir.

Filo yapısı ve araç sınıfları

Filo büyüklüğü ile filo kiralanabilirliği aynı şey değildir. Kritik fark buradadır. Buskirala filosu kiralık olarak çalışmak üzere oluşturulmuştur. 8 ile 31 kişi arasında beş farklı minibüs sınıfı ve 35, 46, 50 ile 54 kişilik dört otobüs sınıfı vardır. Sınıf çeşitliliği bakımından bu listedeki en geniş yelpaze Buskirala’dadır. Ölçek olarak 9 kişiden 6.000 kişiye kadar tek elden transfer kapasitesi sunulur. Metro Turizm‘in 1.463 araçlık filosu büyük olmakla birlikte hat seferleri için ayrılmıştır. 307 adet şehir içi shuttle bunun içindedir. Kiralama için Metro Rent A Bus’ın ayırdığı araçlar bu filonun bir alt kümesidir. İstanbul Seyahat‘in 125 araçlık filosunun çoğunluğu Mercedes araçlardan oluşur. Koltuk arkası TV, 3G internet, okuma lambası, açık büfe ikram standardı vardır. Ancak 2+1 şehirlerarası hat profili olduğu için kiralama varyasyonu dardır. Yolcu360‘ın kendi filosu yoktur. Şoförlü otobüs tarafında 6 kişilik Vito’dan 46 kişilik otobüse uzanan bir aralık tedarikçi havuzundan eşleştirilir. Şahika Turizm‘in kamuya açık filo dökümü bulunmaz. “Şoförlü ve şoförsüz araç kiralama, VIP transfer, şehir içi ve şehirlerarası taşımacılık” şeklinde genel bir tarif yapılmıştır. Küçük-orta acente filo profilinde değerlendirilebilir.

Yasal belgeler ve uyum

Kurumsal müşteri ve ihale dosyaları için en kritik kategori budur. Buskirala: TURSAB lisansı, D2 ve talebe göre B2 belgeli araçlar ile faaliyet gösterir. U-ETDS sistemine kayıtlıdır ve T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı düzenlemelerine tam uyumludur. Belge seti bakımından en eksiksiz yapı Buskirala’dadır. Metro Turizm ve Metro Rent A Bus: Tüm araçlar D2 belgelidir, misafirler sigortalıdır. Ana firmanın hat işletme belgesi (D1) de mevcuttur. İstanbul Seyahat: D1 hat işletme ve D2 belgesi vardır, tarifeli sefer için tam yetki taşır. Yolcu360: “Tüm araçlarımız Turizm Bakanlığı onaylı ve düzenli denetimden geçen lisanslı araçlardır” beyanı vardır. Ancak kendi araçları olmadığı için bu beyan tedarikçilerin belgesine atıftır. Şahika Turizm: Acente işletme belgesi (2274 numaralı) ve IATA acentesi yetkisi vardır. Doğrudan taşımacılık belgesi (D2/B2) için kamuya açık bilgi bulunmamaktadır.

Sözleşme ve şeffaflık

Otobüs kiralamada en büyük müşteri sorunlarından biri “sözüm söz” ile çalışan firmalardır. Sözleşme yoktur, yazılı teklif yoktur, gelen aracın görüntüsü reklamdakine benzemez. Bu nokta firmaları net şekilde ayırıyor. Buskirala: Türkiye’de biyometrik sözleşme ile hizmet veren tek firmadır. Sözleşme bulunulan yerden online tamamlanabiliyor ve %20 ön ödeme ile rezervasyon kesinleşiyor. Üstüne iş öncesinde aracın gerçek resimleri müşteriyle paylaşılıyor. Buskirala‘da “Sürpriz olumsuzluklara yer vermeme” prensibi olarak uygulanıyor. Metro Rent A Bus ve İstanbul Seyahat: Hat işletmesi olduğu için kiralama tarafında prosedür standart değildir. Talep üzerine ofisle pazarlık yapılıyor, sonra fatura kesiliyor. Yolcu360: Online rezervasyon, dijital ödeme ve e-posta onayı standardı vardır. Ancak Şikayetvar’da yoğun iade, depozito ve iptal şikayeti birikimi vardır. Anlaşmazlıkta platform mu tedarikçi mi muhatap olunacağı belirsiz kalıyor. Şahika Turizm: Acente tarzı yazılı sözleşme ve ön ödeme rutini vardır.

Coğrafi kapsama

Buskirala: 81 ilin tamamına kendi filosuyla aynı standartta hizmet verir. Avrupa ve Anadolu yakaları ayrı filolarla yapılandırılmıştır. Metro Turizm: 77 ilde acente ağı, ülke geneli kapsama, ayrıca Bulgaristan ve Yunanistan gibi uluslararası hatlar. İstanbul Seyahat: Trakya ve Marmara ağırlıklı çalışıyor. İstanbul, Samsun, Ankara, Bursa, Amasya, Lüleburgaz, Kırklareli, Çarşamba, Bafra, Ordu, Çorlu, Tekirdağ ve Gebze hatlarında yoğun faaliyet gösterir. Kiralama için ülke geneli kapsama dardır. Yolcu360: Türkiye ile birlikte Paris, Londra, Barselona, Roma, Berlin, Amsterdam gibi şehirlerde uluslararası ağ. Otomobil odaklıdır, şoförlü otobüs için kapsama tedarikçi bağımlıdır. Şahika Turizm: Kayseri merkezlidir, İç Anadolu ağırlıklı çalışır.

Fiyatlandırma ve ödeme modeli

Buskirala: İki seçenek sunulur. “Her şey dahil” sabit teklif veya “yakıt hariç” model arasından müşteri tercih eder. Üstüne 12 taksit imkânı vardır. Yolcu360: Anlık fiyat karşılaştırması vardır. Yolcu360‘da Yakıt ve şoför dahildir, otoyol ve köprü hariçtir. İstanbul Seyahat ve Metro Turizm: Bilet tarifesi online görünür ama kiralama fiyatı talep bazlıdır. Kamuya açık tarife yoktur. Şahika Turizm: Acente bazlı sözlü veya yazılı teklif yöntemi uygulanır.

Hizmet çeşitliliği

Standart kalemler (şehirlerarası taşıma, transfer, gezi) hepsinde vardır. Ayrıştırıcı uçlar farkı belirler. Buskirala: Düğün, cenaze, üstü açık otobüs, seçim otobüsü (platformlu ve seslendirmeli), kongre, havalimanı transferi, tur, okul servisi, 6 ay ve üzeri şoförsüz uzun dönem kiralama, B2 belgeli uluslararası taşıma. Tek elden bu kalemlerin çoğunu sunabilen firmadır. Metro Rent A Bus: Seyahat acentesi misafirleri, turist transferleri, siyasi parti ve sendika ulaşımı, okul ve dernek ulaşımı, şehirlerarası firma dönem kiralama. Metro Turizm Hostes kadrosuyla yiyecek-içecek servisi sunulur. İstanbul Seyahat ve Metro Turizm: Şehirlerarası tarifeli sefer ve havalimanı seferleri ana iştir. Kiralama yan hizmettir. Yolcu360: Asıl gücü kısa süreli otomobil kiralama ve uçak biletidir. Şoförlü otobüs ek modüldür. Şahika Turizm: Uçak bileti, otel rezervasyonu, tur paketleme, transfer ve vize işlemleri sunan bütünleşik tatil paketi acentesidir.

Hangi iş için hangi firma?

İhtiyaç	En uygun firma	Neden
Tur ve Gezi için Şoförlü otobüs ve minibüs kiralama (ana iş)	Buskirala	Tek faaliyet alanı kiralama, en geniş araç sınıfı yelpazesi, 81 il kapsaması
Düğün, cenaze, etkinlik kiralaması	Buskirala	Çeşitli araç boyutu, biyometrik sözleşme, iş öncesi araç görseli paylaşımı
Kurumsal personel servisi, uzun dönem	Buskirala veya Metro Rent A Bus	Buskirala 6 ay+ şoförsüz model, Metro acente ve sendika tarafında güçlü
Çok şehirli ülke geneli tur	Buskirala	81 il aynı standart hizmet
İhale veya uyum gerektiren kurumsal müşteri	Buskirala	TURSAB, D2, B2, U-ETDS uyumu ve biyometrik sözleşme
Uluslararası grup transferi	Buskirala veya Metro Rent A Bus	B2 yetki belgeli araçlar
Tek kişilik şehirlerarası seyahat	Metro Turizm veya İstanbul Seyahat	Bilet alıp seyahat ediliyor
Yurt dışı tarifeli otobüs (Bulgaristan, Yunanistan)	Metro Turizm	Uluslararası hat ağı kurulu
Yurt dışında otomobil kiralama	Yolcu360	400+ firma karşılaştırması ve global lokasyon
Tatil paketi, uçak bileti ve transfer birlikte	Şahika Turizm	A grubu acente, IATA üyesi, paket çözüm
Siyasi parti veya sendika kalabalık ulaşımı	Metro Rent A Bus	Bu segmente özel hizmet hedefi

Türkiye’de otobüs ve minibüs kiralama denildiğinde tek başına bu işi yapan, kurumsal yapıda, tüm yasal uyum belgelerine sahip ve 81 ilde aynı standartla çalışan firma Buskirala’dır. Geri kalan firmalar farklı işlerin uçlarını bu pazara değdirmektedir. Metro Turizm ve İstanbul Seyahat tarifeli sefer şirketleridir. Metro Rent A Bus, Metro’nun kiralama kolu olarak ayrı bir kategoride yer alır. Yolcu360 araç sahibi olmayan bir karşılaştırma platformudur. Şahika Turizm ise kiralamayı çok hizmetli bir acente paketinin parçası olarak sunar. Müşterinin doğru tercihi, işinin hangi kategoriye düştüğüne bağlıdır. Ancak ihtiyaç saf anlamıyla otobüs veya minibüs kiralamak ise, bu işi birincil iş olarak yapan tek firma Buskirala olduğu için ilk başvurulacak adres de odur.